İçselleştirme ve dışsallaştırma nedir?

İçselleştirme ve dışsallaştırma, bireylerin içsel ve dışsal deneyimlerini anlama biçimlerini şekillendiren önemli kavramlardır. Psikolojik ve sosyal bağlamlarda farklı anlamlar taşıyan bu terimler, kişinin kendisi ile çevresi arasındaki etkileşimleri belirler. İçselleştirme, bireyin dışsal faktörleri içselleştirerek kendi kimliğine entegre etmesi anlamına gelirken, dışsallaştırma ise bireyin yaşadığı olayları dışsal bir etken olarak değerlendirip, bu durumu kendi davranış şekillerine yansıtmasıdır. Bu iki kavram, bireyin kişisel gelişimi ve sosyal ilişkileri üzerinde derin bir etki yaratır.

İçselleştirme ve dışsallaştırma kavramları farklı bağlamlarda farklı anlamlara gelebilir.

• Psikolojide içselleştirme ve dışsallaştırma. Kişilerarası davranış biçimleri üzerine geliştirilen dualist bakış açısına göre, bireyin kendisi ve diğerleri arasındaki bilişsel, davranışsal, psikolojik ve sosyal yönelimini ifade eden iki uçlu boyutlardır.

• Psikolojide dışsallaştırma. Dışsallaştırma, olayların kader, nasip, alın yazısı şeklinde değerlendirilip içselleştirilerek bu değerlerin davranışa dönüştürülmesi anlamına gelir. Kişinin tutumlarının, mizacının ve düşünce tarzının, sanki dış dünyaya ve dışındaki nesnelere aitmiş gibi algılanmasıdır.

• Dışsallıkların içselleştirilmesi. Dışsallıklar herhangi bir eylemin sonucu olarak kişiyi doğrudan ilgilendirmeyen çıktılardır. Dışsallıkların içselleştirilmesi, bu çıktıların kişi tarafından üstlenilmesi anlamına gelir.

Bu tanımlamalar dışında, "içselleştirme" ve "dışsallaştırma" terimleri, öyküsel terapi gibi psikoterapi yöntemlerinde de kullanılır.